Zo maak je kennis met het deep en dark web op eigen risico betreden

Om websites in het wereldwijde web op te sporen zet je een zoekmachine als Google of Bing in. Jammer genoeg hebben ze slechts een fractie van de informatie op het internet geïndexeerd. De overige webpagina’s huizen in het deep en dark web.

Tip 01: Steeds dieper

Wanneer je social media gebruikt, je wat op het web rondsurft via een zoekmachine of een webwinkel bezoekt, bevind je je in het zogenoemde surface web, oftewel clear web. Deze weblaag bevat pagina’s die ergens zijn opgenomen in de zoekresultaten van de reguliere zoekmachines, wat maakt dat ze in principe makkelijk te vinden en vrij te bezoeken zijn.

Ondanks de ontstellende hoeveelheid geïndexeerde webpagina’s – Google heeft het over honderden miljarden met een indexgrootte van wel 100 miljoen gigabyte – zijn er ook talloze websites die buiten deze indexering vallen en dus niet zonder meer te vinden zijn. Dit is het zogenoemde ‘deep web’ en dat bestaat vooral uit databases van onder meer overheden, ziekenhuizen, bibliotheken, universiteiten en andere organisaties. In veel gevallen moet je hiervoor het juiste webadres kennen en bovendien over inloggegevens beschikken. Volgens sommige bronnen zou het deep web tientallen tot wel honderden keren meer informatie bevatten dan het clear web.

Het dark web is in feite een onderdeel van het deep web, maar zelfs wanneer je het webadres kent, zijn sites hier niet zomaar toegankelijk. Je hebt namelijk in principe een speciale browser nodig om die te kunnen bezoeken. Gebruikmaken van het dark web is op zich niet onwettig, maar weet wel dat er best veel illegale content en praktijken te vinden zijn.

Tip 01 Google heeft ook miljarden Nederlandse webpagina’s geïndexeerd.

Het clear web bevat slechts een fractie van alle informatie op het internet

Tip 02: Filterbubbel

Voor we specifiek op zoek gaan naar informatie op het deep web, staan we nog even stil bij hoe zoekmachines als Google gebruikers zoekresultaten aanleveren. In de meeste gevallen gaat het om gepersonaliseerde zoekresultaten, op basis van (overigens niet-transparante) algoritmes die selectief proberen te bepalen welke informatie de gebruiker zou willen zien. Deze algoritmes baseren zich op de locatie van de gebruiker, op eerder klikgedrag en op zijn zoekgeschiedenis. Dat maakt meteen dat gebruikers vaak geïsoleerd worden in hun eigen culturele of ideologische luchtbel, ook wel filterbubbel genoemd. Om dit effect te vermijden of minstens te beperken, kun je gebruikmaken van zoekmachines die de zoekresultaten niet afhankelijk maken van persoonlijke gegevens, zoals DuckDuckGo, Metager of Startpage.

Tip 02 Startpage maakt zich sterk geen persoonlijke gegevens te verzamelen.

Tip 03: Databases

De informatie in het deep web kun je proberen te vinden door een specifieke term in combinatie met ‘database’ te zoeken. Zo leveren zoektermen als ‘culinary database’ en ‘medical database’ op DuckDuckGo meteen al links op naar diverse (verzamelsites van) culinaire en medische databases. Heel wat van deze websites bevatten op hun beurt een zoekveld waarmee je vervolgens de achterliggende databases kunt bevragen.

Ben je vooral geïnteresseerd in academische publicaties of in jurisprudentie, dan kun je moeilijk om Google Scholar heen, met links naar zo’n 400 miljoen academische documenten. Ook CiteSeerX biedt een zoekmachine aan waarin je kunt zoeken naar wetenschappelijke en academische papers. Op www.science.gov kun je gratis terecht voor een zoekmachine bestaande uit 60 databases en 2.200 wetenschappelijke websites, met zo’n 200 miljoen webpagina’s. Voel je meer iets voor (een half miljoen) essays, probeer dan zeker ook de Internet Public Library uit.

Voor wie op zoek is naar informatie die nu verdwenen lijkt, kan het Internet Archive uitkomst bieden. Naast gespecialiseerde zoekmachines, onder meer voor (gratis) boeken en media, vind je hier ook de Wayback Machine. Deze zoekmachine heeft zo’n 450 miljard webpagina’s van weleer geïndexeerd. Zodra je hier de url van een webpagina invult en op Browse History klikt, verschijnt er een tijdlijn met snapshots van die pagina.

Een ander interessant vertrekpunt is Fagan Finder: een zoekportaal met meer dan dertig rubrieken die allemaal links bevatten naar min of meer gespecialiseerde zoekmachines. Je treft hier rubrieken aan als Newspaper archivesFact-checkingAcademic engines en zelfs Dark web.

Tip 03 De Wayback Machine heeft in twintig jaar zo’n 450 snapshots van www.tipsentrucs.nl bewaard.

Tip 04: Tor-netwerk

Wat het dark web betreft zijn niet alleen de inhoud van de websites, maar ook de sites zelf vaak moeilijk vindbaar. Hier hebben websites namelijk geen standaardadressen met extensies als .com, .org, .nl of .be, maar maken gebruik van een domein als .onion, met lastig te onthouden namen als http://hss3uro2hsxfogfq.onion.

De naam ‘onion’ verwijst naar de manier waarop het dark web in elkaar steekt, zoals het initieel werd ontwikkeld door de Amerikaanse marine. Het is opgebouwd uit een netwerk van servers ofwel nodes, die als relay (tussenstation) dienen tussen de zender (je browser) en de bestemming (de beoogde webserver). Daarbij gaan de data telkens over een ander, willekeurig pad, via verschillende servers waarbij iedere server telkens een versleutelde laag van de routinginformatie ontcijfert, vergelijkbaar met het verwijderen van uienschillen. Dit verklaart meteen de naam van dit netwerk: Tor; The Onion Router. De gegevens worden net zolang naar een volgende server doorgestuurd tot de geheel ontcijferde data bij de bestemming belanden. Onderweg is het dus niet mogelijk de bron of de bestemming van de gegevens te bepalen.

Het dark web bevat heel wat verborgen sites (hidden services). Naast sites van klokkenluiders en kritische nieuwssites zijn er ook best veel illegale sites, zoals markplaatsen voor wapens, drugs of valse paspoorten en zelfs voor het inhuren van hackers en huurmoordenaars. Je dient dus echt wel de nodige omzichtigheid en discipline aan de dag te leggen als je je op het dark web begeeft.

Tip 05: Proxy

Om dit tor-netwerk te kunnen gebruiken, heb je de Tor Browser nodig, liefst in combinatie met een vpn-dienst (eventueel via een gratis proefversie van ProtonVPN) of binnen een speciale live of virtuele besturingsomgeving, zoals Tails of Whonix. Zowel een vpn-dienst als deze besturingsomgevingen maken je surfsessies nog anoniemer.

Wil je maar heel even of zeer sporadisch het dark web op om gericht naar enkele (onschuldige) websites te surfen, dan kun je dat eventueel ook doen vanuit een reguliere browser als Chrome of Firefox. Je moet dan wel gebruikmaken van een proxy als Onion.wsOnion.ly of Onion.pet. Op deze sites vind je enkele links naar sites op dark web, maar negen van de tien keer kun je ook gewoon zelf de url in de adresbalk intikken. Zorg er dan voor dat je de extensie .onion vervangt door .onion.ws, .onion.ly of .onion.pet. Zo brengt bijvoorbeeld http://onionname3jpufot.onion.ws je naar een website op het dark web waar je zelf een .onion-domein kunt registreren (prijzen vanaf 0,00045 BTC).

Deze proxy’s fungeren als een tor2web-gateway en sturen je verzoek via hun servers door naar het dark web, waarna het resultaat naar je browser terugkeert. De services pretenteren geen aanvragen te loggen, maar dat wil niet zeggen dat je anonimiteit daar ook mee gewaarborgd is.

Via een tor2web-proxy kun je desnoods ook met een gewone browser het dark web op.

Om het Tor-netwerk te kunnen gebruiken, heb je de Tor Browser in combinatie met een vpn nodig

Tip 06: Tor-browser

Je downloadt de Tor-browser van de originele website. De browser is beschikbaar voor zowel Linux, Android, macOS als Windows. We nemen deze laatste als voorbeeld.

Met een dubbelklik installeer je de applicatie. Start Tor en druk op Connect. Tor heeft weliswaar al een aantal beveiligings- en anonimiseringsfuncties ingebouwd, maar die kun je nog verder aanscherpen. Klik rechtsboven op het schild-icoontje kies Advanced Security Settings en stel het beveiligingsniveau eventueel in op Safest. Houd er dan wel rekening mee dat (mediabestanden van) sommige websites niet langer goed zullen doorkomen. En besef je dat het surfen via Tor en het Tor-netwerk vaak merkbaar trager is. Je kunt met Tor probleemloos reguliere websites bezoeken, maar zoals gezegd kun je er dus ook het dark web mee op. Het volstaat een correct (.onion-)adres in te tikken, bijvoorbeeld dat van zoekmachine DuckDuckGo: https://3g2upl4pq6kufc4m.onion.

Je kunt de beveiliging (en het anonimiseren) van de Tor-browser nog verder aanscherpen.

Tip 07: Zoekmachines

DuckDuckGo heeft inderdaad een plek op het dark web om hun standpunt rond het belang van privacy te beklemtonen, maar hoewel er ook hidden services in de zoekresultaten kunnen opduiken, doorzoekt DuckDuckGo vooral toch het clear web.

Diensten die wel directe links aanbieden naar sites op het dark web zijn onder meer OnionLinks (https://onionlinksv3zit3.onion) en The Hidden Wiki (https://zqktlwiuavvvqqt4ybvgvi7tyo4hjl5xgfuvpdf6otjiycgwqbym2qad.onion/wiki/index.php/Main_Page). Beide sites zijn alleen te vinden door het adres over te typen in de zoekbalk van DuckDuckGo.

The Hidden Wiki lijkt op een gewone wiki, maar vergis je niet: de links in de rubriek Financial Services en Commercial Services vertellen je meteen dat het hier niet altijd even braaf aan toe gaat. Erg handig evenwel is de rubriek Introduction Points. Die bevat namelijk een aantal links naar heuse dark web-zoekmachines, waaronder Ahmia, Torch en Not Evil. Wij willen hier nog The Haystak (https://haystakvxad7wbk5.onion) aan toevoegen.

We willen nogmaals beklemtonen dat je het dark web geheel op eigen risico betreedt, want in principe is geen enkele site of link echt veilig. Niet toevallig botsten we bijvoorbeeld op een melding van zoekmachine Ahmia dat er een ‘man-in-the-middle fake clone’ was gedetecteerd op een ander onion-adres. Een misstap is hier dus snel gemaakt.

Artikel (computertotaal)